ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΠΡΟΣΤΑΤΗ.

karkinos-prostati-2Ο προστάτης είναι ένας μικρός αδένας σχήματος κάστανου κάτω από την ουροδόχο κύστη, που εκκρίνει υγρό απαραίτητο για τη γονιμότητα του σπέρματος. Τα συνηθέστερα προβλήματα που προκύπτουν από τον προστάτη είναι η καλοήθης υπερτροφία, η προστατίτιδα και ο καρκίνος.

Ο καρκίνος του προστάτη αποτελεί το συχνότερο καρκίνο στον άνδρα και είναι η δεύτερη αιτία θανάτου λόγω καρκίνου στους άνδρες μετά από τον καρκίνο των πνευμόνων. Κάθε χρόνο προσβάλλει περίπου 250.000 Αμερικανούς από τους οποίους οι 27.000 πεθαίνουν ετησίως. Ο καρκίνος του προστάτη διαφέρει από τους άλλους στο ότι ένας σημαντικός αριθμός ανδρών, κυρίως μεγάλης ηλικίας, μπορεί να έχουν ένα σιωπηλό καρκίνο χωρίς συμπτώματα, που δεν εξελίσσεται μέχρι το πέρας της ζωής τους (πεθαίνουν από άλλη αιτία). Σύμφωνα με στοιχεία του National Cancer Institute, υπολογίζεται ότι περίπου 20% όλων των ανδρών, θα προσβληθούν κατά τη διάρκεια της ζωής τους από καρκίνο προστάτη και μόνο το 3% αυτών θα αποβιώσουν λόγω της νόσου. Είναι βέβαιο ότι η έγκαιρη ανίχνευση του καρκίνου του προστάτη και τα σύγχρονα θεραπευτικά όπλα, έχουν συμβάλει ιδιαίτερα στη μείωση της θνησιμότητας εξαιτίας της πάθησης.

 

Οι αιτίες και οι κίνδυνοι που συνδέονται με τον καρκίνο του προστάτη αποτελούν αντικείμενο εντατικής έρευνας. Ο καρκίνος του προστάτη είναι σπανιότατος σε άνδρες κάτω των 40 ετών, ενώ αυξάνεται εντυπωσιακά μετά τα 50. Οι γενετικοί παράγοντες φαίνεται να συνδέονται με τη νόσο, μια και άτομα με οικογενειακό ιστορικό καρκίνου προστάτη (πατέρας, αδελφός) έχουν από 2 έως 11 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα ανάπτυξης της νόσου. Η εμφάνιση της νόσου στην Ιαπωνία και τη νοτιοανατολική Ασία είναι χαμηλή, αν και τα τελευταία χρόνια παρατηρείται αύξηση όπως στη βόρεια Αμερική και Ευρώπη, που πιθανόν να είναι αποτέλεσμα αλλαγής διαιτητικών συνηθειών (δυτικού τύπου), χωρίς να αποκλείονται περιβαλλοντολογικοί παράγοντες.

 Η συχνότητα της νόσου είναι μεγαλύτερη σε άτομα που καταναλώνουν μεγάλη ποσότητα κορεσμένου λίπους, ενώ αντίθετα η κατανάλωση της σόγιας θεωρείται προστατευτικός παράγοντας. Επίσης, πρόσφατες μελέτες έδειξαν ότι η κατανάλωση του πράσινου τσαγιού ή της αντιοξειδωτικής ουσίας λυκοπένης (κύριο συστατικό ώριμης ντομάτας, καρπουζιού, ροζ γκρέιπφρουτ) και του σεληνίου (ιχνοστοιχείο πλούσιο σε φυστίκια, καρύδια, ρύζι, τόνο) βοηθάει στη μείωση του κίνδυνου εκδήλωσης του καρκίνου. Οι αντιοξειδωτικές ιδιότητες των παραπάνω ουσιών προστατεύουν τα κύτταρα από τους μηχανισμούς καρκινογένεσης. Επιδημιολογικές μελέτες έδειξαν μειωμένη πιθανότητα καρκίνου του προστάτη μέχρι και 40% σε άτομα με μεγάλη κατανάλωση ντομάτας (10 μερίδες ντομάτας την εβδομάδα ωμής, μαγειρεμένης ή ως σάλτσα) και μέχρι 63% με αύξηση της πρόσληψης του σεληνίου με τη διατροφή. Το κρέας το ψάρι, τα δημητριακά, τα φασόλια, είναι πλούσια σε σελήνιο.


Αναφέρεται ότι ο κίνδυνος για καρκίνο του προστάτη είναι μεγαλύτερος σε άνδρες με χαμηλή κατανάλωση ψαριών. Η πιθανή εξήγηση για το γεγονός αυτό είναι ότι τα λιπαρά οξέα τύπου ωμέγα 3 που περιέχονται στα ψάρια, προστατεύουν από μηχανισμούς που οδηγούν στη γένεση καρκινικών κυττάρων. Επίσης, η κατανάλωση γαλακτοκομικών προϊόντων που είναι η κυριότερη πηγή ασβεστίου και βιταμίνης D, έχει συσχετισθεί με χαμηλότερο κίνδυνο καρκίνου του προστάτη.


Δυστυχώς δεν υπάρχει συγκεκριμένος και απλός τρόπος για να αποτραπεί ο καρκίνος του προστάτη. Οι περισσότεροι παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο προσβολής δεν μπορούν να επηρεαστούν, όπως η ηλικία, το οικογενειακό ιστορικό και η εθνική προέλευση. Είναι όμως πολύ πιθανό ότι η ορθή, υγιής διατροφή («μεσογειακή» δίαιτα), όπως και η σωματική άσκηση, μπορούν να μειώνουν τον κίνδυνο προσβολής από καρκίνο προστάτη σε πολλούς άνδρες.

 

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ

Ο καρκίνος του προστάτη συχνά δεν προκαλεί κανένα σύμπτωμα στα πρώιμα στάδια. Γι’ αυτό τον λόγο πολλές περιπτώσεις δεν ανακαλύπτονται μέχρι το σημείο που ο καρκίνος έχει ξεφύγει από τα όρια του προστάτη. Με την εξέλιξη της νόσου και καθώς ο όγκος μεγαλώνει μπορεί να πιέζει και να προκαλεί στένωση στην ουρήθρα, η οποία περνά μέσα από το κέντρο του προστάτη, αποφράσσοντας έτσι την ροή των ούρων.

 

ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ (screening)

 

Ο καρκίνος του προστάτη δεν προκαλεί συχνά κανένα σύμπτωμα στα αρχικά στάδια του, όπου είναι και πλήρως ιάσιμος! Η πρώτη ένδειξη του προβλήματος μπορεί να έρθει κατά την διάρκεια ενός προληπτικού ελέγχου ρουτίνας. Γι' αυτό, οι προληπτικές εξετάσεις (screening tests) είναι ύψιστης σημασίας στην πρώιμη διάγνωση της νόσου και πρέπει να περιλαμβάνουν:

 

karkinos-prostati-1Δακτυλική εξέταση από το ορθό

 

Κατά την διάρκεια της δακτυλικής εξέτασης από το ορθό ψηλαφάται μόνο η κάτω επιφάνεια του προστάτη, η οποία βρίσκεται σε επαφή με το τελικό τμήμα του παχέος εντέρου. Η εξέταση γίνεται με τον δείκτη του χεριού του ουρολόγου και αφού στην περιοχή έχει τοποθετηθεί αρκετή ποσότητα λιπαντικής αλοιφής. Κατά την εξέταση μπορεί να βρεθούν ανωμαλίες στην υφή, στο μέγεθος ή στο σχήμα του προστάτη, οι οποίες να υπαγορεύουν την διενέργεια επιπλέον εξετάσεων.

 

Ειδικό προστατικό αντιγόνο (Prostate Specific Antigen, PSA)

 

Με μία απλή εξέταση αίματος μπορεί να προσδιορισθεί το PSA, μία ουσία η οποία παράγεται φυσιολογικά από τον προστάτη και βοηθάει στη ρευστοποίηση του σπέρματος. Είναι φυσιολογικό να εισέρχεται το PSA σε μικροποσότητες στην κυκλοφορία του αίματος. Εάν όμως βρεθούν στην εξέταση αίματος επίπεδα υψηλότερα του φυσιολογικού, αυτό μπορεί να είναι ένδειξη προστατίτιδας, καλοήθους υπερπλασίας ή καρκίνου του προστάτη. Κακοήθεις όγκοι του προστάτη προκαλούν συνήθως μεγαλύτερη αύξηση της τιμής του PSA απ’ ότι η καλοήθη υπερπλασία.

 

Διορθικό υπερηχογράφημα

 

Σε περίπτωση που υπάρχει κάποιο παθολογικό στοιχείο από τις προηγούμενες εξετάσεις ή το ιστορικό μπορεί να χρησιμοποιηθεί το διορθικό υπερηχογράφημα για την παραπέρα διερεύνηση του προστάτη. Μία μικρή κεφαλή υπερήχων, στο σχήμα και μέγεθος ενός πούρου, εισέρχεται στο ορθό. Η κεφαλή χρησιμοποιεί ηχητικά κύματα και λαμβάνει εικόνες προστάτη οι οποίες είναι υψηλής ακρίβειας λόγω της άμεσης επαφής με το εξεταζόμενο όργανο, τον προστάτη δηλαδή.

 

ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ

Υπάρχουν περισσότεροι από ένας τρόποι για την θεραπεία του καρκίνου του προστάτη.

Για μερικούς άνδρες μπορεί να απαιτηθεί συνδυασμός θεραπειών – όπως πχ χειρουργείο ακολουθούμενο από ακτινοβολία ή ακτινοβολία ακολουθούμενη από ορμονοθεραπεία – για τα  καλύτερα δυνατά αποτελέσματα.

Η καλύτερη θεραπεία για έναν άνδρα εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Αυτοί είναι:

  • Η ταχυτητα εξέλιξης του καρκίνου
  • Η επεκταση του
  • Η ηλικία του ασθενή
  • Το προσδόκιμο επιβίωσης του ασθενή και άλλες συνοδές παθήσεις του
  • Οι πιθανές παρενέργειες μιας θεραπείας

Οι πιο συχνές μορφές θεραπείας του καρκίνου του προστάτη περιλαμβάνουν:

  • Προσεκτική παρακολούθηση μόνο και αναμονή
  • Τοπική ακτινοβόληση
  • Ριζική προστατεκτομή (ανοικτή ή λαπαροσκοπική/ρομποτική χειρουργική)
  • Ορμονική θεραπεία
  • Άλλες θεραπείες του εντοπισμένου καρκίνου: Κρυοθεραπεία – Υψηλής συχνότητας υπέρηχοι HIFU
  • Θεραπεία προχωρημένου καρκίνου του προστάτη (θεραπεία προστασίας των οστών, χημειοθεραπεία)

 

 Γίνεται λοιπόν αντιληπτό ότι η έγκαιρη διάγνωση με τακτικό ετήσιο έλεγχο σε όλους τους άνδρες άνω των 50 ετών, αποτελεί το βασικότερο όπλο για την πρόληψη και την πλήρη αντιμετώπιση του καρκίνου του προστάτη. Οι εξετάσεις αυτές ανιχνεύουν έγκαιρα τον καρκίνο αλλά δεν προλαμβάνουν ή αποτρέπουν τη δημιουργία του. Στα αρχικά όμως στάδια η θεραπεία έχει τα καλύτερα αποτελέσματα.